Rome
22 - 26 december 2004
Virgin Airlines, Hotel Genio
Klik hieronder voor een verslag per dag
Posts tonen met het label 2004 Rome. Alle posts tonen
Posts tonen met het label 2004 Rome. Alle posts tonen
dinsdag 2 december 2014
vrijdag 7 november 2014
Een hoofdstad met echt Italiaanse trekken
Woensdag 22 december 2004
Het is bijna niet te geloven en eigenlijk een pure schande: we hebben toch al een flink stuk van de wereld gezien, maar we waren nog nooit in Rome. Nagenoeg alle belangrijke Italiaanse steden mochten zich in ons bezoek verheugen, maar de hoofdstad, de bakermat van de Europese, wat zeg ik, de Westerse beschaving, lieten we tot nu toe links liggen. Er zijn al een paar keer plannen geweest maar ofwel de drukte van het Heilig Jaar in 2000 of een rattenplaag in 2001 staken stokken in de wielen. Maar nu is het moment gekomen: we hebben besloten onze kerstdagen in Rome door te brengen. Trouwens, als we Paus Johannes-Paulus II nog in levende lijve willen zien, wordt het de hoogste tijd waarschijnlijk.
Het is écht winter en met een temperatuur rond het vriespunt mogen we van geluk spreken dat het vannacht droog is gebleven en dat de voorspelde ijzel is uitgebleven. We zijn alvast vroeg genoeg vertrokken en even vóór zes uur staan we al aan de Air Parking in Zaventem waar we onze auto in veilige bewaring achterlaten en ons met een shuttlebusje naar de luchthaven laten brengen. Daar is het al behoorlijk druk en vooral aan de incheckbalie vanVirgin, waar ook wij moeten zijn, staat een lange file. We merken dat we zelfs nog de vorige vlucht naar Rome zouden kunnen nemen, maar besluiten toch maar het rustig aan te doen en te wachten op de vlucht van 8.35 uur zoals voorzien. Zo hebben we ruim de tijd om wat rond te slenteren, te shoppen en een croissantje te eten. De tijd gaat vrij snel voorbij en stipt op tijd gaan we de lucht in met een overvolle Virgin Express Airbus richting Rome. Het is een rustige vlucht en we kunnen genieten van een prachtig zicht op de besneeuwde Oostenrijkse Alpen. De piloot kondigt mooi weer aan, maar als we landen op Roma Fiumiccino is het toch bewolkt en amper 7°C . We zijn perfect op tijd maar moeten zó ver taxiën en zó lang op onze bagage wachten dat het toch over elf uur is als we in het bezit zijn van onze koffers en op zoek kunnen gaan naar het treinstation. Dat is immers niet alleen de goedkoopste maar ook de snelste manier om in het centrum van Rome te komen.
Met die koffers is het trouwens eventjes spannend. Ik heb mijn handbagage niet laten wegen bij het inchecken en ze blijkt bij het instappen toch te groot of te zwaar te zijn. Geen nood, men draagt er zorg voor en ik zal ze bij het uitstappen terugbezorgd krijgen; eigenlijk wel gemakkelijk. Ik haal er gauw mijn leesboek uit en maak me geen zorgen, want dit heb ik op vluchten naar Zweden al eerder meegemaakt. Ik verwacht mijn koffertje dan ook bij het uitstappen, maar tot mijn verrassing staat het er niet. Het zal met de andere bagage op de transportband komen. Dat duurt en blijft duren. Onze grote valies is al lang aangekomen en de meeste passagiers zijn al weg wanneer de band tot stilstand komt, maar mijn handbagage is nog steeds niet te zien. Ik begin me nu tóch zorgen te maken want ook mijn videocamera én mijn hotel voucher steken er in! Gelukkig komt er nog een kleine lichting koffers achter en... ja hoor, daar valt ook mijn rolkoffertje uit het zwarte gat, onbeschadigd en wél.
Het is niet moeilijk om het station te vinden. We worden onderweg natuurlijk aangeklampt door taxichauffeurs die ons trachten te overtuigen dat we beter met hen naar de stad rijden, “slechts 50 Euro!”. Een ticket voor de express-trein Leonardo naar Roma Termini kost maar 9.50 Euro per persoon en we moeten er maar een halfuurtje op wachten. De trein komt mooi op tijd tergend langzaam het station binnengereden maar vertrekt ruim te laat. Erger nog, hij komt niet op snelheid en even later staan we stil voor ruim een kwartier. Ik heb de indruk dat we in een grote boog om Rome heen rijden en we krijgen stilaan spijt dat we niet toch de taxi hebben genomen. Het is 12;30 als we dan toch het grote Termini station binnenrijden, een half uur te laat. Door de luidsprekers verontschuldigen de Italiaanse Spoorwegen zich voor een technisch defect. We hebben nu natuurlijk nog een taxi nodig naar ons hotel, want dat ligt toch nog op een behoorlijke afstand van het station. Nog eens 10 Euro. Als we het tijdsverlies meetellen, hadden we voor die 20 Euro meer misschien toch beter de taxi genomen.
Het Hotel Genio ligt vlakbij de beroemde Piazza Navona, maar vooraleer we er naartoe trekken, willen we eerst iets eten. Het is 13 uur en onze magen rammelen. De receptionist van het hotel heeft een drietal tips en één ervan ligt net om de hoek in de Via Coronari: Ristorante Tre Archi, een klein restaurantje zoals we ze in Italië op vorige reizen hebben leren appreciëren: eenvoudig, eerlijk en niet te duur. Er is nog net een plaatsje vrij en het is duidelijk dat de rest van de klanten habitués zijn. De antipasto misto stilt al gauw onze eerste honger en daarna kunnen we rustig genieten van lekkere ravioli en tonnarelli zoals je ze enkel in Italië kan eten. Daarbij een simpel rood wijntje en een miniscule maar ijzersterke espresso achteraf. Amper enkele uren nadat we het koude België achter ons hebben gelaten, zitten we al volop in de goede sfeer.
Om halfdrie beginnen we aan een eerste verkenning van het centrum van Rome. De hemel is blauw en er staat een stralende winterzon. Ik schat de temperatuur op zo’n 15°C , heerlijk voor deze tijd van het jaar. Hier en daar is er een terrasje, maar de bezoekers zijn toch schaars. Eerst trekken we naar de Piazza Navona natuurlijk. Het grote plein met de schitterende barokke fonteinen van o.a. Bernini is grotendeels ingenomen door een kerstfoor. De traditionele levende standbeelden zijn op post maar staan wat verloren tussen de kleurrijke
speelgoedkramen en kermisattracties. Een ouderwetse paardenmolen draait rondjes op de tonen van draaiorgelmuziek, net zoals bij ons. De sfeer is feestelijk maar té zomers om een echte kerstsfeer uit te stralen. Wat dat betreft was het in Lissabon en zeker in Madrid beter. We laten algauw de Piazza Navona voor wat ze is en langs smalle straatjes gaan we op zoek naar het Pantheon. Het is al snel duidelijk dat Rome geen gemakkelijke stad is. Ons stadsplan is niet gedetailleerd genoeg en er zijn zoveel kleine straatjes dat we toch niet zonder moeite de Piazza della Rotonda vinden waar het Pantheon staat, één van de best bewaarde oude gebouwen in Europa. In 2000 jaar is er nauwelijks iets aan veranderd ook al werd het omgevormd van tempel tot kerk. Wanneer je tussen de kolossale zuilen binnenwandelt kom je onmiddellijk onder de indruk van de omvang van het gebouw en vooral van de immense afmetingen van de koepel. Bovenin is de blote hemel zichtbaar door een 9 meter breed gat. De koepel zelf is met zijn diameter van 44,4 meter , breder dan die van de Sint-Pietersbasiliek.
We trekken verder door het sfeervolle centrum van het oude Rome op zoek naar het Forum Romanum. Ons plan leidt ons langs de Piazza Venezia die gedomineerd wordt door het protserige Monument voor Vittorio Emmanuele, wegens zijn vorm door de Romeinen de “schrijfmachine” genoemd. Mooi is het niet, indrukwekkend wél. Intussen begint de zon te zakken en beschijnt met een warme gouden gloed de oude gebouwen en de typische pijnbomen 
tot prachtige foto’s en videobeelden. Hopelijk blijft het nog een tijdje klaar zodat we het Forum Romanum nog te zien krijgen. Langs de brede lange trap bestijgen we deCapitolinoheuvel en komen op de Piazza del Campidoglio dat door Michelangelo werd aangelegd en dat gedomineerd wordt door Marcus Aurelius die in het midden van het plein van op zijn paard toezicht lijkt te houden op de horden toeristen. Al valt dit laatste nogal mee: het is eerder rustig op een korte file vóór de Capitolino Musea na. Om de hoek komen we aan het Forum Romanum. Vooraleer de trappen af te dalen hebben we een mooi overzicht over het hele terrein, dat ik verrassend klein vind. Daarenboven is het 
Forum rondom ingebouwd in de stad wat het geheel veel minder indrukwekkend maakt als de Akropolis van Athene. Ondanks het gevorderde uur – het is bijna 17.00 uur – is er nog voldoende licht om te filmen, dus ik neem rustig de tijd om alle ruïnes op video vast te leggen: de tempels van Castor en Pollux, van Saturnus en die van Vesta. Er is zeer weinig volk en het lijkt me een meevaller om in zo’n rust bij valavond door het Forum te wandelen. Maar daar zal jammer genoeg niet veel van in huis komen want aan het hek worden we door een bewaker tegengehouden: het is een half uur vóór sluitingstijd en we mogen er niet meer in. Ik moet dus verder filmen van buitenuit. Heel erg is dat niet, want vanop de straat heb je een vrij goed overzicht. Even verder komen we zelfs vlakbij de Triomfboog van Settimus Severus en kan ik heel mooie detailbeelden maken van de schitterende bas-reliëfs op de verrassend gaaf bewaarde boog.
tot prachtige foto’s en videobeelden. Hopelijk blijft het nog een tijdje klaar zodat we het Forum Romanum nog te zien krijgen. Langs de brede lange trap bestijgen we deCapitolinoheuvel en komen op de Piazza del Campidoglio dat door Michelangelo werd aangelegd en dat gedomineerd wordt door Marcus Aurelius die in het midden van het plein van op zijn paard toezicht lijkt te houden op de horden toeristen. Al valt dit laatste nogal mee: het is eerder rustig op een korte file vóór de Capitolino Musea na. Om de hoek komen we aan het Forum Romanum. Vooraleer de trappen af te dalen hebben we een mooi overzicht over het hele terrein, dat ik verrassend klein vind. Daarenboven is het Forum rondom ingebouwd in de stad wat het geheel veel minder indrukwekkend maakt als de Akropolis van Athene. Ondanks het gevorderde uur – het is bijna 17.00 uur – is er nog voldoende licht om te filmen, dus ik neem rustig de tijd om alle ruïnes op video vast te leggen: de tempels van Castor en Pollux, van Saturnus en die van Vesta. Er is zeer weinig volk en het lijkt me een meevaller om in zo’n rust bij valavond door het Forum te wandelen. Maar daar zal jammer genoeg niet veel van in huis komen want aan het hek worden we door een bewaker tegengehouden: het is een half uur vóór sluitingstijd en we mogen er niet meer in. Ik moet dus verder filmen van buitenuit. Heel erg is dat niet, want vanop de straat heb je een vrij goed overzicht. Even verder komen we zelfs vlakbij de Triomfboog van Settimus Severus en kan ik heel mooie detailbeelden maken van de schitterende bas-reliëfs op de verrassend gaaf bewaarde boog.
Daarna trekken we verder richting Colosseum. De zon is nu echt aan het ondergaan en het begint donker te worden als we voor de enorme arena staan. Toch lukt het nog om te filmen. 
Het camera-oog ziet veel beter dan wijzelf en op de film ziet het er zelfs nog klaar uit. Ook hier moeten we ons tevreden stellen met de buitenkant van het wereldberoemde monument maar dat is al imposant genoeg. Ondanks het zó vertrouwde beeld dat we van het Collosseum hebben via de vele foto’s, geraken we toch onder de indruk. Toch wel jammer dat we niet even een kijkje kunnen nemen aan de binnenkant, maar ja, we hadden ons voorgenomen om alles rustig te nemen zoals het komt. We hoeven deze keer echt niet álles gezien te hebben. We slenteren rustig rond de immense arena waar een paar nieuwe Romeinen verkleed als oude Romeinen met een toeriste poseren voor de laatste foto van de dag. We bewonderen even verder de Triomfboog van Titus en wanneer we ongeveer helemaal rond de arena gewandeld zijn, is het dan toch helemaal donker geworden. We besluiten nog op zoek te gaan naar de kerk van San Pietro in Vincoli, niet zozeer omwille van de boeien waarmee de heilige Petrus zou geboeid zijn (vanwaar de naam van de kerk), maar omdat daar de wereldberoemde Mozes van Michelangelo te bewonderen is. Ook hier komen we onder de indruk wanneer we oog in oog staan met iets waarmee we vanuit de boeken zo vertrouwd zijn. De werkelijkheid is altijd veel indrukwekkender dan welke afbeelding ook. Dáárom moet een mens op reis gaan...
Het camera-oog ziet veel beter dan wijzelf en op de film ziet het er zelfs nog klaar uit. Ook hier moeten we ons tevreden stellen met de buitenkant van het wereldberoemde monument maar dat is al imposant genoeg. Ondanks het zó vertrouwde beeld dat we van het Collosseum hebben via de vele foto’s, geraken we toch onder de indruk. Toch wel jammer dat we niet even een kijkje kunnen nemen aan de binnenkant, maar ja, we hadden ons voorgenomen om alles rustig te nemen zoals het komt. We hoeven deze keer echt niet álles gezien te hebben. We slenteren rustig rond de immense arena waar een paar nieuwe Romeinen verkleed als oude Romeinen met een toeriste poseren voor de laatste foto van de dag. We bewonderen even verder de Triomfboog van Titus en wanneer we ongeveer helemaal rond de arena gewandeld zijn, is het dan toch helemaal donker geworden. We besluiten nog op zoek te gaan naar de kerk van San Pietro in Vincoli, niet zozeer omwille van de boeien waarmee de heilige Petrus zou geboeid zijn (vanwaar de naam van de kerk), maar omdat daar de wereldberoemde Mozes van Michelangelo te bewonderen is. Ook hier komen we onder de indruk wanneer we oog in oog staan met iets waarmee we vanuit de boeken zo vertrouwd zijn. De werkelijkheid is altijd veel indrukwekkender dan welke afbeelding ook. Dáárom moet een mens op reis gaan...
Op de terugweg komen we opnieuw langs de Via dei Fori Imperiali waar de mooi belichte ruïnes van het Forum van Trajanus bij avond mooier tot hun recht komen dan overdag, ook al moeten we ook die weer van op afstand bewonderen.
Aan de Piazza Venezia herinnert een enorme kerstboom met honderden lichtjes ons er aan dat het winter is en geen mooie voorjaarsavond zoals we door de zachte temperatuur zouden gaan denken. Even verder aan de Via del Plebiscito stappen we House & Kitchen binnen, een grote winkel vol prachtig kerstmateriaal en komen pas echt in de kerstsfeer. Dit hebben we nog nooit gezien: niet de gewone kitscherige figuurtjes en versieringen, maar eerder kunstige en verfijnde kerstprulletjes. Niet alleen van Italiaanse oorsprong trouwens, maar ook van Duitse en Scandinavische makelij. Mooi, maar niet te betalen! De terugweg brengt ons opnieuw langs de Piazza Navona en daar springen we nog eens binnen in de kerk van Sant’Agnese in Agone, waar een overvloed van werkelijk schitterend barok beeldhouwwerk ons de adem afsnijdt.
Aan de Piazza Venezia herinnert een enorme kerstboom met honderden lichtjes ons er aan dat het winter is en geen mooie voorjaarsavond zoals we door de zachte temperatuur zouden gaan denken. Even verder aan de Via del Plebiscito stappen we House & Kitchen binnen, een grote winkel vol prachtig kerstmateriaal en komen pas echt in de kerstsfeer. Dit hebben we nog nooit gezien: niet de gewone kitscherige figuurtjes en versieringen, maar eerder kunstige en verfijnde kerstprulletjes. Niet alleen van Italiaanse oorsprong trouwens, maar ook van Duitse en Scandinavische makelij. Mooi, maar niet te betalen! De terugweg brengt ons opnieuw langs de Piazza Navona en daar springen we nog eens binnen in de kerk van Sant’Agnese in Agone, waar een overvloed van werkelijk schitterend barok beeldhouwwerk ons de adem afsnijdt.
In de onmiddellijke buurt van het plein ligt de Via dei Coronari, een gezellig smal straatje met hoofdzakelijk antiquairwinkeltjes en –ateliers, maar ook enkele restaurantjes. Hier gaan we op zoek naar een adresje voor vanavond.
We vinden Ristorante Santa Lucia op enkele stappen van ons hotel en reserveren een tafeltje tegen 8.30 uur. Ik stel vast dat sommige restaurants op kerstavond open zijn, dus de miserie van Madrid twee jaar geleden zal ons hier bespaard blijven. Het is nog te vroeg om naar het hotel terug te keren en we besluiten eerst een aperitiefje te gaan drinken in een ander restaurantje, annex wijnbar. Oergezellig, lekker lokaal wijntje (een Solo Sauvignon uit Lazio), leuke sfeer en... gratis een heel assortiment hapjes als toemaatje: gefrituurde mozarella, toastje couscous, toastje kaas. Het is er zo gezellig dat we besluiten morgenavond hier te komen eten.
Met dit alles zijn we pas tegen halfacht terug in het hotel en we moeten ons haasten om nog een snelle douche te nemen en dan besluiten we de dag in Ristorante Santa Lucia, een tamelijk trendy restaurantje met rode muren, zwarte deuren, een muur vol kleine kadertjes, kaarslicht, tafeltjes met marmeren blad en volledig volgeboekt. Het valt op dat het publiek zeer internationaal is: we horen er nagenoeg geen Italiaans. De sfeer is dan ook niet echt Italiaans, en daarenboven: het is er koud! Er is namelijk helemaal geen verwarming en later blijkt dat dit in Rome geen uitzondering is. Maar het eten valt mee en is wél op en top Italiaans: tagliolini alle verdure scottate, Julienne di seppia con flan di zucchine, filetto di orata in padella con limone e vino bianco, pesce spada ai profumi mediterranei. Héérlijk!
Het is alweer onvoorstelbaar hoeveel we op onze eerste dag al gedaan hebben. We zitten meteen volop in vakantiesfeer en hebben het gevoel dat we Rome al wat beginnen te kennen, maar morgen zal al gauw blijken dat niets minder waar is. Rome is een échte wereldstad die qua omvang en indrukwekkende gebouwen en sites in de buurt komt van Parijs en Londen. Het centrum is echter één onoverzichtelijk kluwen van kleine straatjes en net wanneer je denkt te weten waar je bent, raak je weer het spoor kwijt, vooral wanneer je zoals wij geen al te zeer gedetailleerd stadsplan hebt. Als ik vergelijk met Madrid en Lissabon, de twee steden die we de vorige kerstdagen bezochten, dan is Rome veel groter, drukker en levendiger. Rome is een echte metropool maar ook echt Italiaans al is het minder Italiaans dan bv Napels of Verona. De sfeer en de mensen zijn helemaal niet agressief maar eerder vriendelijk, althans dat is onze eerste indruk. De volgende dagen zien we wel of die eerste indrukken ook kloppen. Nu is het 22.30 uur en dus de hoogste tijd om te gaan slapen. Morgen wacht immers Vaticaanstad.
Vaticaanstad maakt zich op voor kerstmis
Donderdag 23 december 2004
Mijn buurman en ikzelf worden gewekt door een vrouw die zegt dat het 6 uur is en tijd om op te staan. Hij had daar waarschijnlijk om gevraagd, maar ik niet! Nadien kan ik nog nauwelijks de slaap vatten want in de kamer naast ons is er voortdurend gerommel en gestommel en om 7.15 scheurt een ambulance met loeiende sirene in de straat voorbij. Ik blijf geduldig in bed liggen en in gedachten probeer ik al op de gebeurtenissen van vandaag vooruit te lopen. Christiane blijft onverstoord door slapen terwijl er meer en meer verkeer op straat is. Om 8 uur vind ik het toch wel tijd worden om op te staan en de verdere verkenning van Rome te beginnen.
Na het ontbijt gaan we meteen op stap, richting Tiber (Tevere in het Italiaans) die op het einde van onze straat ligt. Er is geen wolkje te bekennen aan de blauwe hemel en de zon is dus van de partij. 
Het is natuurlijk een winterzon en dus toch vrij koud, maar het mooie weer zorgt in ieder geval voor ideale omstandigheden voor video en foto. Langs de oever van de Tiber komen we een man tegen in een prachtige zwarte cape. Een priester? Een rechter? Beide zijn mogelijk want zowel de rechtbank als het Vaticaan zijn vlakbij. We steken de Ponte Sant’Angelo over naar de Engelenburcht of Castel Sant’Angelo. Aan weerszijden van de brug staan reusachtige barokke beelden van engelen waaraan de brug haar naam te danken heeft. Met het uitzicht op de Engelenburcht én de koepel van de Sint-Pietersbasiliek op de achtergrond, is dit beslist één van de mooiste plekjes in Rome, zeker op dit vandaag met de lage zon en de lichte nevel van een stralende winterse dag.
Het is natuurlijk een winterzon en dus toch vrij koud, maar het mooie weer zorgt in ieder geval voor ideale omstandigheden voor video en foto. Langs de oever van de Tiber komen we een man tegen in een prachtige zwarte cape. Een priester? Een rechter? Beide zijn mogelijk want zowel de rechtbank als het Vaticaan zijn vlakbij. We steken de Ponte Sant’Angelo over naar de Engelenburcht of Castel Sant’Angelo. Aan weerszijden van de brug staan reusachtige barokke beelden van engelen waaraan de brug haar naam te danken heeft. Met het uitzicht op de Engelenburcht én de koepel van de Sint-Pietersbasiliek op de achtergrond, is dit beslist één van de mooiste plekjes in Rome, zeker op dit vandaag met de lage zon en de lichte nevel van een stralende winterse dag.
Langs de andere oever van de rivier lopen we recht op het Sint-Pietersplein dat er prachtig bijligt, badend in de zon. Er is nog weinig volk en midden op het plein staat een grote kerstboom en is men bezig een kerststal op te bouwen. We besluiten eerst de Vaticaanse Musea te bezoeken en dat is een hele wandeling, helemaal langs de buitenmuren van het Vaticaan. Onderweg zien we de beroemde Zwitserse Gardemaar die zijn in “wintertooi” en een donkerblauwe lange cape en dito muts onttrekken de typische blauw-geel-rode strepen van hun uniform aan het oog. Alleen aan hun benen is een stukje kleur te ontwaren. Om 10.15 uur gaan we het museum binnen. Het is een veel moderner gebouw dan ik had verwacht en van de gevreesde lange rijen toeristen is niets te bespeuren. Het is druk, maar zeer goed te doen. In het begin gaat het traag want we willen elk beeld en schilderij bekijken, maar hoe verder we vorderen, hoe sneller we er door gaan. Er is immers zóveel te zien. Hoe dieper we in de musea doordringen, hoe rustiger het ook wordt en in de befaamde Sixtijnse Kapel kunnen we zolang vertoeven als we willen. In normale tijden is het verplicht door te lopen om opstoppingen te vermijden en iedereen de kans te geven het schitterende levenswerk van Michelangelo te bewonderen. 
Wij gaan er een tijdje bij zitten en bewonderen ademloos stuk voor stuk de taferelen die ons van de zovele afbeeldingen zeer vertrouwd zijn, maar in werkelijkheid toch nog verrassen door hun unieke kracht en expressieve uitdrukking. De kleuren, die tamelijk recent in één van de grootste restauratiewerken van de vorige eeuw in hun oorspronkelijke staat zijn hersteld, zijn veel heviger en harder dan ik mij had voorgesteld en daardoor komt het geheel wat “onecht” over. Dat wil zeggen, niet zoals de foto’s die meer in fletse en zachtere kleuren waren. Ik voel me zelfs een beetje bedrogen, maar zo zal Michelangelo het wellicht bedoeld hebben. De kapel is ook kleiner dan ik had verwacht. Er mag niet gefilmd worden, dus ik kan zonder probleem rustig genieten.
Wij gaan er een tijdje bij zitten en bewonderen ademloos stuk voor stuk de taferelen die ons van de zovele afbeeldingen zeer vertrouwd zijn, maar in werkelijkheid toch nog verrassen door hun unieke kracht en expressieve uitdrukking. De kleuren, die tamelijk recent in één van de grootste restauratiewerken van de vorige eeuw in hun oorspronkelijke staat zijn hersteld, zijn veel heviger en harder dan ik mij had voorgesteld en daardoor komt het geheel wat “onecht” over. Dat wil zeggen, niet zoals de foto’s die meer in fletse en zachtere kleuren waren. Ik voel me zelfs een beetje bedrogen, maar zo zal Michelangelo het wellicht bedoeld hebben. De kapel is ook kleiner dan ik had verwacht. Er mag niet gefilmd worden, dus ik kan zonder probleem rustig genieten.
De andere zalen, gangen en kamers van het museum zijn ronduit overweldigend! Vooral de Stanze di Rafaello, een viertal kamers die door Rafael van kop tot teen, d.w.z. elke muur en het hele plafond, schitterend zijn beschilderd, zijn uniek. Maar in elke ruimte zijn er verrassende en bekoorlijke details te bewonderen: sierlijke beelden, elegante fresco’s op muren en plafonds, kunstig bewerkte deuren, majestueuze zalen met grote marmeren zuilen, kleine en grote meubelen. Bijna overdadig! Dit is waarlijk één van de mooiste musea ter wereld. Ik kan bijna niet ophouden met filmen; ik zie voortdurend details die ik op beeld wil vastleggen en meenemen naar huis. Om ook beelden van de Sixtijnse Kapel te hebben, koop ik een DVD van de Vaticaanse Musea. 28 Euro! Achteraf gezien had ik voor die prijs beter een mooi kunstboek kunnen kopen.
We verlaten het museum via de wel heel speciale wenteltrap die er met zijn twee in elkaar gevlochten spiralen uitziet als een slakkenhuis. Van bovenuit gezien biedt dat een spectaculair beeld. 
Als we op het Sint-Pietersplein komen, zijn de voorbereidingen voor Kerstmis in volle gang. Er staan dranghekkens en een hele rij scanners. De kerststal begint vorm te krijgen en er zijn vrachtwagens zand aangevoerd en grote olijf- en palmbomen om het decor te bouwen. Wij besluiten eerst de koepel van de Sint-Pietersbasiliek te beklimmen. Aan de ingang waarschuwt een bordje de hartpatiënten voor de vele trappen. Wij nemen de lift voor het eerste deel maar daarna wachten ons nog 320 trappen in een smal gangetje tussen de schuine binnen- en buitenwand van de koepel zelf. Aan de basis van de koepel kunnen we langs de binnenzijde op een passerelle rondlopen, 119 meter boven het koor van de basiliek. De toeristen beneden zijn nietige figuurtjes en de hoogte doet ons duizelen. Gelukkig is alles goed afgeschermd met een metershoog hekwerk. De wand van de koepel zelf is hier versierd met mozaïeken in beige-bruine tinten die er van dichtbij zeer grof uitzien maar van beneden natuurlijk heel fijn. Indrukwekkend. Tijdens de klim is het gangetje zo smal dat je nergens kan rusten zonder de anderen op te houden, dus we puffen wel even als we de top bereiken. Hier kan je aan de buitenkant helemaal rondwandelen en genieten van het panoramisch uitzicht op Rome en omgeving. 
Met het heldere weer van vandaag lukt dat prima en aangezien het nagenoeg windstil is en het zonnetje toch wel warmte geeft, is het er heerlijk toeven. Het meest intrigerend is nog een prachtige witte villa midden de grote en mooie tuinen van het Vaticaan. We vragen ons af wie daar wel mag wonen, al was het maar als conciërge. We dalen opnieuw de trappen af en vooraleer we de lift nemen, wandelen we nog even rond op de daken aan de voet van de koepel. Hier komen we vlak achter de enorme heiligenbeelden boven de cirkelvormige colonnade die het Sint-Pietersplein omringt. Dé plek voor een algemeen beeld op het prachtige plein dat o.m. door Michelangelo is aangelegd. Je kan hier rustig rondwandelen en hebt helemaal niet het gevoel van op het dak van een kerk te zitten, maar eerder op een pleintje of binnenkoer. Er is zelfs een winkeltje, annex bar met zitbanken langs de buitengevel.
Als we op het Sint-Pietersplein komen, zijn de voorbereidingen voor Kerstmis in volle gang. Er staan dranghekkens en een hele rij scanners. De kerststal begint vorm te krijgen en er zijn vrachtwagens zand aangevoerd en grote olijf- en palmbomen om het decor te bouwen. Wij besluiten eerst de koepel van de Sint-Pietersbasiliek te beklimmen. Aan de ingang waarschuwt een bordje de hartpatiënten voor de vele trappen. Wij nemen de lift voor het eerste deel maar daarna wachten ons nog 320 trappen in een smal gangetje tussen de schuine binnen- en buitenwand van de koepel zelf. Aan de basis van de koepel kunnen we langs de binnenzijde op een passerelle rondlopen, 119 meter boven het koor van de basiliek. De toeristen beneden zijn nietige figuurtjes en de hoogte doet ons duizelen. Gelukkig is alles goed afgeschermd met een metershoog hekwerk. De wand van de koepel zelf is hier versierd met mozaïeken in beige-bruine tinten die er van dichtbij zeer grof uitzien maar van beneden natuurlijk heel fijn. Indrukwekkend. Tijdens de klim is het gangetje zo smal dat je nergens kan rusten zonder de anderen op te houden, dus we puffen wel even als we de top bereiken. Hier kan je aan de buitenkant helemaal rondwandelen en genieten van het panoramisch uitzicht op Rome en omgeving. Met het heldere weer van vandaag lukt dat prima en aangezien het nagenoeg windstil is en het zonnetje toch wel warmte geeft, is het er heerlijk toeven. Het meest intrigerend is nog een prachtige witte villa midden de grote en mooie tuinen van het Vaticaan. We vragen ons af wie daar wel mag wonen, al was het maar als conciërge. We dalen opnieuw de trappen af en vooraleer we de lift nemen, wandelen we nog even rond op de daken aan de voet van de koepel. Hier komen we vlak achter de enorme heiligenbeelden boven de cirkelvormige colonnade die het Sint-Pietersplein omringt. Dé plek voor een algemeen beeld op het prachtige plein dat o.m. door Michelangelo is aangelegd. Je kan hier rustig rondwandelen en hebt helemaal niet het gevoel van op het dak van een kerk te zitten, maar eerder op een pleintje of binnenkoer. Er is zelfs een winkeltje, annex bar met zitbanken langs de buitengevel.
En dan is het tijd voor de Sint-Pietersbasiliek zelf, hét mekka van de katholieke kerk, de kerk die iedereen kent zonder er ooit een voet binnen te hebben gezet. Daar gaan wij alvast iets aan doen en ze toevoegen aan ons inmiddels lange lijst van monumenten die zich in ons bezoek mochten verheugen. Bij het binnentreden zijn we meteen onder de indruk van de immense ruimte, het vele marmer 
en de kolossale beelden op de pauselijke siergraven. In een van de zijaltaren schittert de wereldberoemde Piëta van Michelangelo. Ook hier zijn de voorbereidingen bezig voor de kerstviering en daardoor kunnen we niet dicht bij het centrale altaar komen met het bekende baldakijn op zijn sierlijke gedraaide zuilen. Van op afstand is het echter niet minder indrukwekkend. Deze kerk overtreft inderdaad alle andere kerken en kathedralen die we eerder bezocht hebben, maar dat zal waarschijnlijk ook wel iets met de symboolwaarde ervan te maken hebben als centrum van de katholieke kerk. Aanwezig te zijn in het Vaticaan heeft trouwens helemaal iets mystieks en wekt bij mij althans een gevoel dat moeilijk onder woorden te brengen is. Ongewild raak je onder de indruk en wekt deze omgeving eerbied en ontzag op. Je voelt je klein in zo’n immense ruimte en rijkdom en dát is precies het gevoel dat de grote wereldmachten willen opwekken, of het nu de kerkelijke of de wereldlijke zijn. Denk maar aan de vele boeddhistische tempels, de machtige bouwwerken van de Inca’s, de imposante kathedraal van de Mormonen in Salt Lake City maar ook aan Versailles, het Kremlin, de Hermitage in Sint-Petersburg en elk koninklijk paleis, waar ook ter wereld. Ook al staat de luxe in schril contrast met de grote armoede in de wereld, als symbool is de rijkdom van het Vaticaan m.i. te verantwoorden, hoe moeilijk dat op het eerste gezicht ook is.
en de kolossale beelden op de pauselijke siergraven. In een van de zijaltaren schittert de wereldberoemde Piëta van Michelangelo. Ook hier zijn de voorbereidingen bezig voor de kerstviering en daardoor kunnen we niet dicht bij het centrale altaar komen met het bekende baldakijn op zijn sierlijke gedraaide zuilen. Van op afstand is het echter niet minder indrukwekkend. Deze kerk overtreft inderdaad alle andere kerken en kathedralen die we eerder bezocht hebben, maar dat zal waarschijnlijk ook wel iets met de symboolwaarde ervan te maken hebben als centrum van de katholieke kerk. Aanwezig te zijn in het Vaticaan heeft trouwens helemaal iets mystieks en wekt bij mij althans een gevoel dat moeilijk onder woorden te brengen is. Ongewild raak je onder de indruk en wekt deze omgeving eerbied en ontzag op. Je voelt je klein in zo’n immense ruimte en rijkdom en dát is precies het gevoel dat de grote wereldmachten willen opwekken, of het nu de kerkelijke of de wereldlijke zijn. Denk maar aan de vele boeddhistische tempels, de machtige bouwwerken van de Inca’s, de imposante kathedraal van de Mormonen in Salt Lake City maar ook aan Versailles, het Kremlin, de Hermitage in Sint-Petersburg en elk koninklijk paleis, waar ook ter wereld. Ook al staat de luxe in schril contrast met de grote armoede in de wereld, als symbool is de rijkdom van het Vaticaan m.i. te verantwoorden, hoe moeilijk dat op het eerste gezicht ook is.
Het is bijna halfdrie als we het Vaticaan verlaten en via de Ponte Vittorio Emmanuele terug de Tiber 
oversteken, richting stadscentrum. Even over de brug vinden we een aantrekkelijke pizzeria en de Pizza Margharita en Capricciosa met een karafje simpele huiswijn smaken als een koningsmaal. Dat is meer door de honger en de gezellige sfeer dan door de kwaliteit ervan. En dan duiken we de wirwar van kleine straatjes in waar de échte Romeinse sfeer ons in verrukking brengt. Dit is weer het echte Italië: smalle straatjes, opletten voor de brommers, winkeltjes, pratende en gesticulerende mannen, oude vrouwtjes op boodschappen en natuurlijk de vele aanlokkelijke eet-en drankwinkeltjes. We gaan op zoek naar het chique winkelcentrum van de Via del Corso, Via della Croce en vooral de Via Dei Condotti waar Armani, Gucci, Ermenegildo Zegna, Vuitton en álle anderen hun winkels hebben. Het is wat zoeken en net niet verdwalen, maar we vinden het wel. De winkels zijn minder indrukwekkend. Er zijn er zeer veel maar alles is wat minder exclusief en zeker niet zo modern en dat geldt ook voor het winkelende publiek. Onderweg stappen we aan de Piazza San Lorenzo in Lucina bij Ciampini binnen, een oude patisserie met tearoom. Het interieur heeft iets van een intiem salonnetje uit het begin van de vorige eeuw met boekenkasten en een open haard met antiek op de schouw. Boven elk tafeltje is er aan de muur een rek in blinkend koper bevestigd dat er uitziet als het bagagerek in een luxueuze treincoupé. Mooi, maar vooral handig, want het is er niet groot en de ruimte moet maximaal benut worden. De bediening is al even stijlvol als de rest: een oude ober in lichtgrijs rokkostuum draagt alleen al met zijn aanwezigheid bij tot de rijke salonsfeer van de vorige eeuw. Af en toe komen zowel mannelijke als vrouwelijke individuen binnen om in een recordtempo een espresso te nuttigen en binnen een paar minuten opnieuw te verdwijnen.
oversteken, richting stadscentrum. Even over de brug vinden we een aantrekkelijke pizzeria en de Pizza Margharita en Capricciosa met een karafje simpele huiswijn smaken als een koningsmaal. Dat is meer door de honger en de gezellige sfeer dan door de kwaliteit ervan. En dan duiken we de wirwar van kleine straatjes in waar de échte Romeinse sfeer ons in verrukking brengt. Dit is weer het echte Italië: smalle straatjes, opletten voor de brommers, winkeltjes, pratende en gesticulerende mannen, oude vrouwtjes op boodschappen en natuurlijk de vele aanlokkelijke eet-en drankwinkeltjes. We gaan op zoek naar het chique winkelcentrum van de Via del Corso, Via della Croce en vooral de Via Dei Condotti waar Armani, Gucci, Ermenegildo Zegna, Vuitton en álle anderen hun winkels hebben. Het is wat zoeken en net niet verdwalen, maar we vinden het wel. De winkels zijn minder indrukwekkend. Er zijn er zeer veel maar alles is wat minder exclusief en zeker niet zo modern en dat geldt ook voor het winkelende publiek. Onderweg stappen we aan de Piazza San Lorenzo in Lucina bij Ciampini binnen, een oude patisserie met tearoom. Het interieur heeft iets van een intiem salonnetje uit het begin van de vorige eeuw met boekenkasten en een open haard met antiek op de schouw. Boven elk tafeltje is er aan de muur een rek in blinkend koper bevestigd dat er uitziet als het bagagerek in een luxueuze treincoupé. Mooi, maar vooral handig, want het is er niet groot en de ruimte moet maximaal benut worden. De bediening is al even stijlvol als de rest: een oude ober in lichtgrijs rokkostuum draagt alleen al met zijn aanwezigheid bij tot de rijke salonsfeer van de vorige eeuw. Af en toe komen zowel mannelijke als vrouwelijke individuen binnen om in een recordtempo een espresso te nuttigen en binnen een paar minuten opnieuw te verdwijnen.
Aan het einde van de Via dei Condotti ligt de Piazza di Spagna met de befaamde Spaanse Trappen. 
Hier verzamelen de toeristen die, gezeten op de trappen tussen de vele bloemen, een rustplaatsje vinden met een mooi uitzicht op... de andere toeristen. Nu is het winter en dus minder druk. De kerstrozen doen hun best om de zomerse kleurenpracht te evenaren, maar slagen daar niet echt in. Een grote kerststal op het plateau halverwege de trappen slaagt er al evenmin in om wat kerstsfeer te brengen en aangezien op de koop toe de Trinita dei Monti-kerk op de top van de trap helemaal achter een groot doek schuil gaat wegens restauratie, blijft er nog weinig aantrekkelijks over. Dit valt dus wat tegen. Vooraleer we naar het hotel terugkeren, besluiten we toch maar eens op verkenning te gaan, op zoek naar een restaurant dat op kerstavond open is. Onze ervaringen in Lissabon en vooral twee jaar geleden in Madrid, waar het op kerstavond zo doods was dat we slechts op het allerlaatste moment één enkel geopend restaurantje vonden, ligt nog vers in het geheugen. We proberen eerst in het sterrenrestaurant Il Convivio, maar dat is zelfs nú al gesloten, evenals de aantrekkelijk ogende Osteria del Antiquario aan de Via dei Coronari. Het blijkt dus ook hier niet zo eenvoudig, maar na heel wat straatjes in en uit vinden we in de buurt van de Piazza Navona toch een aanvaardbaar restaurant dat morgenavond open is en een kerstmenu aanbiedt. De prijs weerhoudt ons echter om te reserveren, maar we houden het alvast in petto. Net voor we aan het hotel terug zijn, valt mijn oog op de kaart van het chique Hotel Rafaël. Het ziet er weliswaar net iets té chique uit, maar dan blijkt de prijs voor het kerstavondmenu “slechts” 80 Euro per persoon te zijn en dat is slechts 5 Euro duurder dan het andere. Dus... doen!
Hier verzamelen de toeristen die, gezeten op de trappen tussen de vele bloemen, een rustplaatsje vinden met een mooi uitzicht op... de andere toeristen. Nu is het winter en dus minder druk. De kerstrozen doen hun best om de zomerse kleurenpracht te evenaren, maar slagen daar niet echt in. Een grote kerststal op het plateau halverwege de trappen slaagt er al evenmin in om wat kerstsfeer te brengen en aangezien op de koop toe de Trinita dei Monti-kerk op de top van de trap helemaal achter een groot doek schuil gaat wegens restauratie, blijft er nog weinig aantrekkelijks over. Dit valt dus wat tegen. Vooraleer we naar het hotel terugkeren, besluiten we toch maar eens op verkenning te gaan, op zoek naar een restaurant dat op kerstavond open is. Onze ervaringen in Lissabon en vooral twee jaar geleden in Madrid, waar het op kerstavond zo doods was dat we slechts op het allerlaatste moment één enkel geopend restaurantje vonden, ligt nog vers in het geheugen. We proberen eerst in het sterrenrestaurant Il Convivio, maar dat is zelfs nú al gesloten, evenals de aantrekkelijk ogende Osteria del Antiquario aan de Via dei Coronari. Het blijkt dus ook hier niet zo eenvoudig, maar na heel wat straatjes in en uit vinden we in de buurt van de Piazza Navona toch een aanvaardbaar restaurant dat morgenavond open is en een kerstmenu aanbiedt. De prijs weerhoudt ons echter om te reserveren, maar we houden het alvast in petto. Net voor we aan het hotel terug zijn, valt mijn oog op de kaart van het chique Hotel Rafaël. Het ziet er weliswaar net iets té chique uit, maar dan blijkt de prijs voor het kerstavondmenu “slechts” 80 Euro per persoon te zijn en dat is slechts 5 Euro duurder dan het andere. Dus... doen!
We zijn nu gerust en besluiten voor een aperitiefje naar een wijnbar te trekken, recht tegenover het hotel. Het is een hippe, moderne bar en we verheugen ons niet alleen in een fris glas witte wijn maar hopen ook op enkele lekkere hapjes die ze er ongetwijfeld bij serveren. Maar... de zaak gaat pas om 19.30 uur open en we mogen dus opnieuw op zoek. Alsof we nog geen kilometers genoeg gedaan hebben vandaag, moeten we tot op het einde van de Corso Vittorio Emmanuele wandelen voor we iets vinden. Gelukkig zijn we nog niet té moe. We komen terecht in de Bulldog Inn, een drukke, donkere maar op het eerste gezicht gezellige bier- en wijnbar. Het is er echter zeer lawaaierig, je zit er op ongemakkelijke lage stoeltjes en... de wijn trekt op niets! Dan maar terug naar het hotel. Wéér een fikse wandeling en nu beginnen mijn voeten toch wel pijn te doen. Een warme douche doet echter wonderen en om 20.30 uur zakken we af naar de Cantina del Vecchio, in de Via dei Coronari waar we gisterenavond van zo’n lekkere wijn met hapjes hebben genoten. Ook als restaurant is dit een voltreffer: eenvoudig maar mooi kader, gezellig, mooie muziek, vriendelijke bediening en het belangrijkste: lekker eten. We hebben heel wat om over na te praten en we hebben na twee dagen eigenlijk bijna alles al gezien wat we gepland hadden. Alleen nog de Campi dei Fiori en Trastevere. Dat is voor morgen.
Terug naar 2004 Rome OVERZICHT
Terug naar 2004 Rome OVERZICHT
De vooravond van kerstmis in Rome
Vrijdag 24 december 2004
Deze morgen blijft het stil op de gang, maar toch ben ik al wakker vóór 7 uur. Ik tracht me stil te houden om C niet wakker te maken en lig na te denken over mijn eerste indrukken van Rome. Zoals ik al zei is het een veel grotere stad dan ik had gedacht. In Europa kunnen alleen Parijs en Londen de concurrentie aan en Wenen zit ook in de buurt. Maar het is en blijft een moeilijke stad. Ik krijg er geen zicht op en dat komt omdat er geen duidelijke structuur zit in het oude centrum; er zijn alleen kleine straatjes en weinig of geen grote boulevards. Gelukkig is C een perfecte gids, ook al is haar stadsplannetje weinig gedetailleerd.
Om 8 uur vind ik het toch tijd om op te staan, we zijn immers niet naar Rome gekomen om te slapen. Er is geen zon vandaag. Het is bewolkt met hier en daar een beetje blauwe lucht, maar jammer genoeg ook enkele “vuile zwarte” wolkjes. Na een uitgebreid ontbijt vertrekken we om kwart voor tien voor onze tweede marathon van Rome. We beginnen met de Campo dei Fiori,
die we bewust ’s morgens willen doen omwille van de grote groenten-, fruit- en bloemenmarkt. En die is ronduit schitterend: talrijke kraampjes waarvan de verkopers al even kleurrijk zijn als de producten die ze verkopen: alle mogelijke vruchten en groenten maar ook vis, vlees en kaas. Je zou niet zeggen dat het kerstmis is want niettegenstaande de zon niet van de partij is, is de sfeer bijna zomers. Mooi ook om te zien hoe de oude Romeinse dametjes zich hebben opgesmukt om hun inkopen te komen doen. Met de feestdagen in het verschiet is hun boodschappenlijstje extralang en hun tassen algauw rijkelijk gevuld. Mijn aandacht wordt getrokken door een vrouwtje dat geduldig een soort stengels, het lijkt wel reuzen-rucola, van hun bladeren ontdoet om ze vervolgens door een klein metalen roostertje in reepjes te trekken. Het blijken puntarelle te zijn, een lokale specialiteit die behalve in Rome enkel in de buurt van Napels te vinden is en dan nog alleen in deze periode van het jaar. We slenteren ruim een uur tussen de kraampjes en halen er natuurlijk ons hartje op met video- en fotocamera.
Vlakbij ligt de Piazza Farnese. Het plein wordt gedomineerd door een fontein die lijkt op een grote badkuip. Ik lees in mijn Capitoolgids dat het inderdaad een echte badkuip is die in de Romeinse oudheid als publiek bad dienst deed. 
Het plein kan niet Italiaanser: rondom oude huizen met afgebladderde geelgekleurde gevels, dito luikjes en elegante balkonnetjes. De hemel is intussen nog grijzer geworden en het begint zowaar te motregenen. We gaan op zoek naar 2 kerken: de San Luigi dei Francesi en de Sant’Agostino waar respectievelijk werken van Caraveggio en Rafaël te bewonderen zijn. Door de wirwar van straatjes zijn beide kerken moeilijk te vinden en plots, net wanneer we denken dat de kerk om de hoek ligt, staan we... vlak voor ons hotel. Dat komt eigenlijk goed uit want nu kan ik de mooie brochures die ik in de toeristische dienst heb gekregen, naar de kamer brengen en mijn pet gaan ophalen. Via de Piazza Colonna gaat het nu naar de Trevifontein, 
één van de toeristische topattracties van Rome, en dat merk je onmiddellijk aan de vele bedelaars, straatverkopers, goedkope winkeltjes en restaurantjes met “binnenroepers”, kortom alle bestaande toeristenvallen. De fontein is wel degelijk indrukwekkend en de drukte valt nog mee. Het is inmiddels middag en we moeten op zoek naar een restaurant. We keren op onze stappen terug naar de Enoteca e Taverna Capranica aan de Piazza di Montecittero. Het interieur is zeer typisch: eenvoudige houten tafeltjes en stoelen en tegen alle wanden zijn er kasten en rekken tot aan het plafond waar behalve honderden flessen wijn ook kook- en wijnboeken uitgestald staan. Oude foto’s en affiches versterken de nostalgische sfeer. We kiezen beiden op de kaart een gerecht met verse truffels en met daarbij een glas rode wijn uit Campania, die ons door de dienster is aanbevolen, wanen we ons zoniet in dan toch dicht bij de hemel. We moeten echter maat houden want vanavond wacht ons natuurlijk een uitgebreide kersttafel.
Het plein kan niet Italiaanser: rondom oude huizen met afgebladderde geelgekleurde gevels, dito luikjes en elegante balkonnetjes. De hemel is intussen nog grijzer geworden en het begint zowaar te motregenen. We gaan op zoek naar 2 kerken: de San Luigi dei Francesi en de Sant’Agostino waar respectievelijk werken van Caraveggio en Rafaël te bewonderen zijn. Door de wirwar van straatjes zijn beide kerken moeilijk te vinden en plots, net wanneer we denken dat de kerk om de hoek ligt, staan we... vlak voor ons hotel. Dat komt eigenlijk goed uit want nu kan ik de mooie brochures die ik in de toeristische dienst heb gekregen, naar de kamer brengen en mijn pet gaan ophalen. Via de Piazza Colonna gaat het nu naar de Trevifontein, één van de toeristische topattracties van Rome, en dat merk je onmiddellijk aan de vele bedelaars, straatverkopers, goedkope winkeltjes en restaurantjes met “binnenroepers”, kortom alle bestaande toeristenvallen. De fontein is wel degelijk indrukwekkend en de drukte valt nog mee. Het is inmiddels middag en we moeten op zoek naar een restaurant. We keren op onze stappen terug naar de Enoteca e Taverna Capranica aan de Piazza di Montecittero. Het interieur is zeer typisch: eenvoudige houten tafeltjes en stoelen en tegen alle wanden zijn er kasten en rekken tot aan het plafond waar behalve honderden flessen wijn ook kook- en wijnboeken uitgestald staan. Oude foto’s en affiches versterken de nostalgische sfeer. We kiezen beiden op de kaart een gerecht met verse truffels en met daarbij een glas rode wijn uit Campania, die ons door de dienster is aanbevolen, wanen we ons zoniet in dan toch dicht bij de hemel. We moeten echter maat houden want vanavond wacht ons natuurlijk een uitgebreide kersttafel.
Na de middag gaat het opnieuw naar het winkelcentrum, op zoek vooral naar de “eetwinkels” in de Via delle Croce. Eerst springen we even binnen in het enige grootwarenhuis in het Romeinse centrum: La Rinascente. In vergelijking met het gelijknamige warenhuis in Milaan valt het een beetje tegen. De eetwinkeltjes zijn overvloedig gevuld met een grote keuze aan verse en bereide gerechten; de patisserieën puilen uit van taarten en gebakjes van alle mogelijk vormen en smaken, maar nergens zijn er de lange rijen wachtenden die we de vorige jaren in Madrid en Lissabon zagen. Het is mooi om te zien en in rond te dwalen, maar ook hier weer ontbreekt de echte kerstsfeer. We komen opnieuw aan de Spaanse Trappen en op een boogscheut daar vandaan stappen we binnen in het beroemde Caffè Greco voor een koffie.
Hier is alles in eeuwen onveranderd gebleven. Eigenlijk is het een aaneenschakeling van eerder kleine kamers en salonnetjes die knus zijn ingericht en allemaal vol zitten met evenveel toeristen als lokale (meestal oudere) dametjes. Ook hier weer is de bediening toevertrouwd aan mannelijke obers in rokkostuum, die zo uit een film lijken te zijn gestapt. Nadien zwerven we nog wat door enkele smalle straatjes met talloze chique winkels, maar de drukte neemt zienderogen af. De mensen trekken naar huis om er in familiekring kerst te vieren. Ik besluit om een exemplaar te kopen van “l’Osservatore Romano” om iets te weten te komen over het tijdschema van de gebeurtenissen van morgen in het Vaticaan. Er staat tot mijn verrassing niets over in. Om 17.15 uur zijn we terug in ons hotel maar het lijkt ons toch té lang om tot 20 uur op onze kamer te zitten wachten. En als we nog eens naar de kerststal gingen kijken op het Sint-Pietersplein? Het is een eindje wandelen, maar daar zien we niet tegen op.
Het is beginnen regenen, dus we stappen flink door en na een kwartiertje komt het Sint-Pietersplein in zicht. Er lijkt iets gaande te zijn. Al van ver zien we blauwe flikkerlichten en hoe nader we komen, hoe duidelijker het is dat het plein door de politie is 
afgesloten. Anderzijds horen we ook veel muziek wat bijna als een Vlaamse kermis aandoet. Er blijkt helemaal niets aan de hand te zijn, behalve dan dat er vóór de kerststal een show plaats heeft die rechtstreeks wordt uitgezonden door Telepace, de tv-zender van het Vaticaan. In de druilerige regen en voor niet eens zo veel publiek, staat een Andrea Boccelli-achtige tenor in een witte jas te zingen. Het is nog geen 19.00 uur en, je gelooft het niet, maar er staat al een rij mensen aan te schuiven voor de middernachtmis. De deuren zullen opengaan om 22.00 uur en de mis begint om middernacht. Nog vijf uren dus! Aan de rand van het plein staat een journalist klaar om zijn live statement te doen voor een of andere tv-zender. Her en der doen andere ploegen hetzelfde. Het bestelwagentje van de cameraploeg heeft een Nederlandse nummerplaat, maar de man zelf praat Engels met de technicus. Het duurt een hele tijd en we wachten samen met hem geduldig af. We willen horen wat hij vertelt aan de Nederlandse kijkers. Als hij eindelijk zijn ding kan doen, blijkt het een Amerikaan te zijn in een rechtstreekse verbinding met “You guys in New York”, maar we kunnen niet uitmaken voor welke zender hij werkt. Hij vertelt dat de grote kerstboom traditiegetrouw uit Polen komt en dat de paus morgen voor de 27e keer zijn kerstzegen zal geven. Wanneer alles voorbij is, gaan we van meer nabij naar de show kijken. De operazanger beëindigt zijn laatste nummer en valt daarna ontroerd in de armen van een man. Zijn impresario? Zijn vader? Dit is voor hem duidelijk een groot moment geweest. Intussen is er een interview bezig met de koorleider van een koor uit Fatima, dat vervolgens een paar Portugese kerstliederen ten gehore brengt, waarna een bisschop (of kardinaal) een soort preek houdt. Daarna volgt een gezamenlijk gebed. Alles bij elkaar toch een speciaal soort tv-show. Plots merk ik dat een aantal persfotografen hun enorme telelenzen gericht houden op twee verlichte vensters op de bovenste verdieping van het Vaticaan: de vertrekken van de paus. Misschien hopen ze een glimp van de heilige vader op te vangen, maar er is geen teken van leven te zien. Later zien we op de televisie in onze hotelkamer dat de paus voor het venster is verschenen om de zegen te geven met de vredeskaars en alzo de kerstviering in te zetten; een traditie waar we geen weet van hadden en die we dus net gemist hebben.
afgesloten. Anderzijds horen we ook veel muziek wat bijna als een Vlaamse kermis aandoet. Er blijkt helemaal niets aan de hand te zijn, behalve dan dat er vóór de kerststal een show plaats heeft die rechtstreeks wordt uitgezonden door Telepace, de tv-zender van het Vaticaan. In de druilerige regen en voor niet eens zo veel publiek, staat een Andrea Boccelli-achtige tenor in een witte jas te zingen. Het is nog geen 19.00 uur en, je gelooft het niet, maar er staat al een rij mensen aan te schuiven voor de middernachtmis. De deuren zullen opengaan om 22.00 uur en de mis begint om middernacht. Nog vijf uren dus! Aan de rand van het plein staat een journalist klaar om zijn live statement te doen voor een of andere tv-zender. Her en der doen andere ploegen hetzelfde. Het bestelwagentje van de cameraploeg heeft een Nederlandse nummerplaat, maar de man zelf praat Engels met de technicus. Het duurt een hele tijd en we wachten samen met hem geduldig af. We willen horen wat hij vertelt aan de Nederlandse kijkers. Als hij eindelijk zijn ding kan doen, blijkt het een Amerikaan te zijn in een rechtstreekse verbinding met “You guys in New York”, maar we kunnen niet uitmaken voor welke zender hij werkt. Hij vertelt dat de grote kerstboom traditiegetrouw uit Polen komt en dat de paus morgen voor de 27e keer zijn kerstzegen zal geven. Wanneer alles voorbij is, gaan we van meer nabij naar de show kijken. De operazanger beëindigt zijn laatste nummer en valt daarna ontroerd in de armen van een man. Zijn impresario? Zijn vader? Dit is voor hem duidelijk een groot moment geweest. Intussen is er een interview bezig met de koorleider van een koor uit Fatima, dat vervolgens een paar Portugese kerstliederen ten gehore brengt, waarna een bisschop (of kardinaal) een soort preek houdt. Daarna volgt een gezamenlijk gebed. Alles bij elkaar toch een speciaal soort tv-show. Plots merk ik dat een aantal persfotografen hun enorme telelenzen gericht houden op twee verlichte vensters op de bovenste verdieping van het Vaticaan: de vertrekken van de paus. Misschien hopen ze een glimp van de heilige vader op te vangen, maar er is geen teken van leven te zien. Later zien we op de televisie in onze hotelkamer dat de paus voor het venster is verschenen om de zegen te geven met de vredeskaars en alzo de kerstviering in te zetten; een traditie waar we geen weet van hadden en die we dus net gemist hebben.
Tijd om terug te keren naar Hotel Genio en ons nog even te verfrissen vóór het grote kerstdiner. Tegen 20.00 uur zijn we in Hotel Rafaël, op nauwelijks tweehonderd meter van ons hotel. Het is inderdaad een chique bedoening. Het restaurant is zit al tamelijk vol met al even chique mensen. Het interieur is stijlvol en eerder klassiek maar met hier en daar wat moderne accenten: allemaal verwijzingen naar Picasso, die zijn naam geleend heeft aan het restaurant. Het menu van “La Cena della Vigilia Natale” is ronduit indrukwekkend: niet minder dan 7 gangen en op het einde dan nog de panettone en pandoro toe, die in Italië blijkbaar typisch bij kerstmis horen. Alles wordt zeer snel, zij het heel vriendelijk, opgediend en het is lekker en verzorgd maar toch eerder hotelkost dan grote gastronomie. Het prijskaartje is ook feestelijk: 80 Euro per persoon, zonder de wijn. Als we om 23.00 uur terug naar het hotel wandelen, is het doodstil op straat. En het regent nog steeds.
Terug naar 2004 Rome OVERZICHT
Terug naar 2004 Rome OVERZICHT
De laatste 'Urbi et Orbi' van Johannes Paulus II
Zaterdag 25 december 2004
Kerstmis is natuurlijk nergens hetzelfde als in Rome. Samen met Pasen is het namelijk de dag waarop in het Vaticaan de Heilige Vader zijn pauselijke zegen “Urbi et Orbi” uitspreekt. Dat willen we wel eens meemaken, tenminste als we er niet té lang moeten voor wachten of niet té ver achterin in de menigte moeten staan. We besluiten dan ook om niet te laat maar ook niet te vroeg te vertrekken. Eerst nog op het gemak ontbijten, maar dat valt vandaag een beetje tegen. Wegens Kerstmis is er wellicht weinig personeel en we krijgen in tegenstelling tot de vorige dagen oude broodjes en in plastiek verpakte croissants voorgeschoteld. Er is echter wél kerstgebak en we doen ons dus maar tegoed aan de lekker malse panettone en pandoro. Ze smaken heerlijk!
Tegen 10.30 uur trekken we door de stille straten in de motregen richting Vaticaan. Hoe dichter we naderen, hoe drukker het wordt maar op het Sint-Pietersplein kunnen we toch tot vlakbij het dranghek komen. We besluiten hier alvast plaats te nemen en zo staan we op de eerste rij achter de zitplaatsen, die wellicht voor genodigden zijn voorbehouden. Groot is onze verbazing echter wanneer het dranghek voor onze neus wordt weggenomen. We blijven eerst wat aarzelend staan, maar vragen ons uiteindelijk toch af of we niet binnen zouden gaan. Stapje voor stapje schuiven we naar binnen en... niemand houdt ons tegen. We gaan dan maar regelrecht naar de eerste rij stoelen in het rechterblok, waar nog niemand zit. Op de eerste rijen van het middenblok zitten groepen kinderen in schooluniform. Een man van de ordediensten zegt ons dat eerst het middenblok vol moet vooraleer er rechts mag ingeschoven worden. We druipen dus wat ontgoocheld af maar wanneer we zien dat twee nonnetjes toch op de eerste rij mogen plaatsnemen, kruipen we weer naar voor en nemen vastberaden de eerste twee stoelen van de derde rij in. De ordehandhaver zegt niets meer en we blijven zitten. We kunnen het nauwelijks geloven maar dichter bij het gebeuren kunnen we nauwelijks zitten.
Het regent intussen stevig en van onder onze paraplu zien we het plein stilaan vol lopen. Rondom ons zitten verschillende groepen luidruchtige kinderen in mooie uniformen. Ze worden begeleid door jonge priesters of aspirant-priesters die hen aansporen tot gezang en spreekkoren waarin ze schreeuwen om de paus te verheerlijken: “Juan Pablo Secundo, Te Quiere Tut’el Mundo!” klinkt het en “John Paul Two, We Love You!”.
De verschillende groepen jongeren scanderen en zingen voortdurend tegen elkaar op, tot groot jolijt van hun begeleiders die er intussen gretig foto’s en video’s van maken. De groep waar we middenin zitten, blijken Mexicanen te zijn die in de States studeren. Ze kregen van “The Legion” een reis naar Rome aangeboden om de paus te zien. Ik weet niet hoe ik dit moet plaatsen, maar later vind ik op het internet dat het gaat om de Legionaries of Christ, een spirituele beweging die wereldwijd mensen aanzet tot de levensstijl en leer van Jezus Christus en bij jongeren tracht roepingen los te maken. Omdat ze daarbij nogal fanatiek tewerk gaan en nauw verwant zijn met het “Opus Dei” krijgen ze ook zeer veel kritiek te verwerken. Eén van hun afdelingen heet “Regnum Christi” en ook dat wordt hier voortdurend gescandeerd. Wij zitten er middenin en vervelen ons geen minuut. Ook de neerstromende regen kan ons weinig deren. Het hele Sint-Pietersplein wordt gevuld met kleurrijke paraplu’s en biedt daardoor een feestelijke indruk ondanks het grijze weer. Even dreigt het voor ons mis te gaan wanneer iedereen recht gaat staan tussen en vóór de stoelen, maar algauw worden ze toch teruggedreven en hebben we vrij uitzicht op het gebeuren.
Alles speelt zich af op de trappen vóór de basiliek. Hier is een groot baldakijn opgericht waaronder de stoel van de paus reeds klaar staat. Intussen komt een militaire muziekkapel aangemarcheerd, gevolgd door delegaties van diverse militaire eenheden, elk in hun eigen kleur uitgedost.
Ze nemen allemaal hun plaats in rond de pauselijke stoel. Ik film alles zeer close van op de eerste rij. Ik had nooit durven hopen er zo dicht bij te komen. De Zwitserse Wachtersdragen vandaag uiteraard hun gala-uniform, de prachtige rode vederbos op hun helm incluis, maar gezien de voortdurend neerstromende regen worden die laatste uiteindelijk opgeborgen. Om kwart vóór twaalf wordt de paus aangevoerd in zijn pausmobiel, die hobbelend de trappen oprijdt. De Heilige Vader wordt met stoel en alles uit zijn auto gelicht en met stoel en alles tot aan het spreekgestoelte gevoerd. Hij ziet er écht sukkelachtig uit en wanneer hij aan zijn toespraak begint, moet hij regelmatig stoppen om naar adem te happen of wat water te drinken. Hij is zo goed als niet te verstaan en wanneer hij zijn kerstboodschap in 61 talen uitspreekt, kan je nauwelijks horen of hij nu Engels, Frans of Italiaans spreekt. De “espressione neerlandese” ontgaat ons trouwens helemaal maar onze Mexicaanse vrienden hebben wél het Spaans herkend en barsten in gejuich uit. Met mijn telelens kan ik de beelden mooi dichterbij trekken, maar alles is ook perfect te volgen op reuzengrote videoschermen. Alles bij elkaar duurt het “optreden” van de paus toch ruim een half uur en de man is werkelijk te bewonderen voor zijn inspanning en moed, want het kost hem duidelijk zeer veel moeite. De vraag blijft echter of dit écht wel moet? Om 12.15 uur is alles achter de rug en onder feestelijk klokkengelui rijdt de pausmobiel de trappen weer af. Ondanks alles weet de paus zich nog zelf in de hobbelende auto vast te houden en intussen af en toe naar de menigte te wuiven. Toch tamelijk zielig alles bij elkaar... Nu pas zien we hoe groot de massa is die zich intussen op het Sint-Pietersplein heeft verzameld. In alle rust en relatieve stilte stroomt het volk in alle richtingen weer weg. We zijn heel blij dit alles eens persoonlijk te hebben meegemaakt en eerlijk gezegd, het heeft toch wel indruk gemaakt. We zijn doornat geworden, maar gelukkig is het niet koud.
Na afloop blijven we aan deze kant van de Tiber, in Trastevere. Dit is een oud gedeelte van de stad met stemmige smalle straatjes en pleintjes, die er bij dit weer een beetje mistroostig bij liggen. 
Het is er echter niet minder schilderachtig om: oude vervallen gevels, balkonnetjes, verweerde ramen en deurtjes, loggia’s, enz. We gaan eerst op zoek naar eten en komen terecht bij Fabrizzio in de Via Santa Dorotea, een authentiek oud en eenvoudig restaurantje. Er is nog net één tafeltje voor twee en we worden al gauw opgenomen in de gezellige, warme kerstsfeer. Er is een uitgebreid menu en we nemen rustig onze tijd: carcioffi, rigatone alla carcerata, capone in salsa verde en puntarelle, de speciale groentenkrulletjes die we gisteren op de Campo dei Fiori hebben leren kennen.
Het is er echter niet minder schilderachtig om: oude vervallen gevels, balkonnetjes, verweerde ramen en deurtjes, loggia’s, enz. We gaan eerst op zoek naar eten en komen terecht bij Fabrizzio in de Via Santa Dorotea, een authentiek oud en eenvoudig restaurantje. Er is nog net één tafeltje voor twee en we worden al gauw opgenomen in de gezellige, warme kerstsfeer. Er is een uitgebreid menu en we nemen rustig onze tijd: carcioffi, rigatone alla carcerata, capone in salsa verde en puntarelle, de speciale groentenkrulletjes die we gisteren op de Campo dei Fiori hebben leren kennen.
Daarna bezoeken we de prachtige Santa Maria in Trastevere, een prachtige kerk met ronduit schitterende mozaïeken en muurschilderingen. Er liggen overal champagnekurken op de vloer en vrijwilligers zijn bezig de hele kerk te dweilen. Hier heeft deze middag een kerstmaaltijd plaats gehad voor daklozen en behoeftigen uit de wijk. Vóór de kerk staan nog verschillende havenloze mannen en vrouwen na te praten. Ze dragen elk een grote plastiek zak mee met geschenken.
We hebben geen honger meer. Hadden we deze middag dan toch teveel olijfolie gegeten of wordt het na vier dagen stilaan teveel voor onze magen? Toch trekken we terug de stad in, maar het regent nog steeds en het is nu ook tamelijk koud geworden. Er zijn niet zoveel restaurants open, maar we vinden toch iets. Het is een eenvoudig maar druk restaurant en het eten is niet veel zaaks, maar voor vanavond hoeft dat ook niet. We liggen tamelijk vroeg in bed en kijken nog even tv. Bij ons thuis is het min zes graden en voor Rome voorspellen ze…regen!
Terug naar 2004 Rome OVERZICHT
Terug naar 2004 Rome OVERZICHT
Terug naar de winter
Zondag 26 december 2004
Het is zondag en vandaag is opnieuw nagenoeg alles gesloten. Het is deze morgen dan ook zeer stil op straat. Het regent opnieuw; erger nog, het bliksemt en dondert. Onze vlucht naar huis is pas om 18 uur, dus we hebben nog bijna een volledige dag en daar willen we maximaal van genieten. Ons programma is bijna volledig afgewerkt, dus we kunnen rustig nog wat door de stad slenteren en alles gewoon op ons laten afkomen. Wat we toch nog willen bezoeken is het Palazzo Altemps, dat vlak tegenover ons hotel ligt en... nog open blijkt te zijn ook. 
Het wordt een ontdekking: in het zeer geschikte kader van een 15e-eeuws paleis, staan prachtige beelden uit de oudheid tentoon; geen grote aantallen, maar één voor één topstukken. De kunstwerken komen des te beter tot hun recht omdat ze heel mooi in het decor passen en omdat er in elke ruimte maar enkele beelden staan. Opnieuw sta ik ervan versteld hoeveel werken er uit het oude Rome zo gaaf bewaard zijn gebleven terwijl wij destijds in onze geschiedenisboeken altijd dezelfde werden voorgeschoteld. Wanneer we aan het slot van de tentoonstelling op de binnenkoer komen, is de hemel pikzwart en algauw breekt er een onweer uit die gepaard gaat met een ware zondvloed uit en de nodige donderslagen. Voor we vertrekken, wordt ons nog gevraagd een enquête in te vullen over het museum en wanneer we uiteindelijk buiten komen, heeft het opgehouden met regenen.
Het wordt een ontdekking: in het zeer geschikte kader van een 15e-eeuws paleis, staan prachtige beelden uit de oudheid tentoon; geen grote aantallen, maar één voor één topstukken. De kunstwerken komen des te beter tot hun recht omdat ze heel mooi in het decor passen en omdat er in elke ruimte maar enkele beelden staan. Opnieuw sta ik ervan versteld hoeveel werken er uit het oude Rome zo gaaf bewaard zijn gebleven terwijl wij destijds in onze geschiedenisboeken altijd dezelfde werden voorgeschoteld. Wanneer we aan het slot van de tentoonstelling op de binnenkoer komen, is de hemel pikzwart en algauw breekt er een onweer uit die gepaard gaat met een ware zondvloed uit en de nodige donderslagen. Voor we vertrekken, wordt ons nog gevraagd een enquête in te vullen over het museum en wanneer we uiteindelijk buiten komen, heeft het opgehouden met regenen.
We beginnen aan de zoveelste wandeling door Rome, een beetje doelloos deze keer. We volgen onze neus en komen opnieuw terecht op de Campo de’ Fiori, niet toevallig waarschijnlijk maar vandaag is er geen markt en het plein heeft voor ons meteen zijn grootste charme verloren. We wandelen dan maar verder naar het vlakbij gelegen Palazzo Farnese op de gelijknamige Piazza. Het plein is zeer gezellig en pittoresk, maar in het paleis is de Franse ambassade gevestigd en het is dus niet toegankelijk voor het publiek. Dan maar naar het ernaast gelegen Palazzo Spada. Dit is vandaag gesloten maar van op de fraaie binnenplaats kunnen we toch één van de bezienswaardigheden bewonderen: een ‘trompe-l’oeil’, namelijk een nis met een kort, smal gangetje waarin een schilderij op de achtermuur de indruk geeft van een lange en diepe ruimte. Als we het paleis aan de achterzijde verlaten, komen we in de Via Giulia, een lange en rustige straat met statige huizen die zeer gegeerd
is als woongebied voor de rijke Romeinen. We belanden op een terrasje aan de Piazza Farnese en bestellen een espresso. Het zonnetje is er inmiddels doorgekomen en we hebben hier een uitstekende uitkijkpost op de flanerende voorbijgangers. Op beide uiteinden van het plein staat een reusachtige badkuip die nu dienst doet als fontein, maar destijds in de Termen van Caracalla echt dienst hebben gedaan als baden. Aan één van die baden vraagt een Vlaams koppeltje om een foto van hen te nemen, wat ik uiteraard met plezier doe.
is als woongebied voor de rijke Romeinen. We belanden op een terrasje aan de Piazza Farnese en bestellen een espresso. Het zonnetje is er inmiddels doorgekomen en we hebben hier een uitstekende uitkijkpost op de flanerende voorbijgangers. Op beide uiteinden van het plein staat een reusachtige badkuip die nu dienst doet als fontein, maar destijds in de Termen van Caracalla echt dienst hebben gedaan als baden. Aan één van die baden vraagt een Vlaams koppeltje om een foto van hen te nemen, wat ik uiteraard met plezier doe.
En dan gaan we voor de laatste keer op zoek naar eten. We komen terecht bij Ristorante Grappolo d’Oro, volgens ons boekje één van de oude, betrouwbare adressen van Rome. Er is niemand, dus we wachten nog tot 13.00 vooraleer binnen te gaan, maar ook dan zijn we nog de enige gasten. Omdat het tweede kerstdag is, hebben ze niet alles wat op de kaart staat –gisteren alles opgegeten- maar toch is de keuze nog ruim. Het is koud in het restaurant want ook hier blijkt er geen verwarming te zijn. Intussen is het restaurant volgelopen. We hebben alle tijd en genieten van een lekkere maaltijd en het is bijna 15 uur als we buitenkomen; de hoogste tijd om terug te gaan naar het hotel om onze bagage op te pikken. Daar staat de chauffeur ons al op te wachten. Hij rijdt met een Mercedes zonder taxikenteken. Er is nauwelijks verkeer en in amper een halfuurtje staan we aan de moderne gebouwen van de Leonardo da Vinci luchthaven. Bij aankomst kostte het ons anderhalf uur en 29 Euro; nu betalen we 60 Euro. Toch denk ik dat ik de volgende keer opnieuw een taxi neem. Bij de check-in herkennen we het Belgische koppeltje dat we deze morgen gefotografeerd hebben. De man vertelt ons dat de moeite voor niets is geweest want ze zijn hun fototoestel (pas nieuw aangekocht) kwijtgespeeld: in de taxi laten liggen. Zijn vrouw kan er niet om lachen! Het wachten valt mee. We kopen nog een panettone voor de thuisblijvers en met een kleine vertraging kiezen we het luchtruim, richting Brussel. Op het vliegtuig verpest een luidruchtige kleuter de rust door onophoudelijk te wenen. We zijn dan ook opgelucht als we om half negen op Belgische bodem landen. Het is koud in Brussel: rond het vriespunt. Het Air-Parkingbusje staat binnen de 5 minuten voor ons klaar en we zijn aangenaam verrast te merken dat onze auto ontdooid en voorverwarmd wordt voorgereden. Dát is nog eens service! De radio waarschuwt ons voor sneeuw, ijzel en aanvriezende mist. We weten plots opnieuw dat het hartje winter is. Dat waren we de voorbije dagen een beetje uit het oog verloren.
Terug naar 2004 Rome OVERZICHT
Terug naar 2004 Rome OVERZICHT
Abonneren op:
Posts (Atom)